07.01.2010
Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn) ? lub jaką rolę w tym odegrali zwykli urzędnicy… - Spindleruv Mlyn
Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn) to najsławniejszy ośrodek górski w Karkonoszach czeskich, ale dziś już mało kto pamięta skąd wzięła się nazwa tego miasta. Brakowało niewiele by miasto nazywało się „ Hollmannové boudy“ lub „Špaltové boudy“ albo „Święty Piotr „ (Svatý Petr). Jednak wiedeńscy a potem prascy urzędnicy niechcący zadecydowali zupełnie inaczej.
Dolina górnego toku rzeki Łaby była osiedlona dopiero w XVI wieku, kiedy to zaczęto wydobywać bogactwa mineralne i drzewo. Jedynym miejscem
, które było nieco gęściej zaludnione
była właśnie osada Święty Piotr, gdzie
wydobywaniem bogactw trudniono się od 1516 roku. Pozostałe miejsca osiedleńców składały się
z kilku bud pasterskich. W tym właśnie
czasie osada Święty Piotr i pozostałe mniejsze osady należały do dzielnicy górnego Vrchlabí.
W miejscu , w którym spotykają się rzeka Łaba i potok Świętego Piotr ( dziś
jest to Dolski potok) zamieszkała rodzina drwala Hollmanna, która wykorzeniła tutejszy las i uzyskaną polanę
leśną przemieniła na grunty rolne. W
1784 roku na tym krańcu było tylko
5 chałup, młyn i leśniczówka. Ta mała osada nie otrzymała nazwy pochodzącej od
jej założycieli, jak było zwyczajem w tutejszej okolicy Karkonoszy , ale
otrzymała miano „Spaltenbauden" (Szpaltowe budy). Prawdopodobnie nazwa ta
wzięła się stąd , że drwale za wykonaną pracę oprócz pieniędzy otrzymywali
także jeden kawałek drzewa opałowego dziennie. - z niem. Spalte lub
Holzspalte.
W 1734 roku został zbudowany młyn wodny na rzece Łabie. W zasadzie młyn ten
przemieszczono z doliny Świętego
Piotr, gdzie należał do mieszkającej tutaj rodziny Špindlerovej . Rodzinę
Špindlerův tworzyli głównie górnicy i
drwale i wraz
z rodzinami Hollmannów, Bradlerów i
Krausów
byli pierwszymi osadnikami tutejszego regionu.
Na początku XVIII wieku pomału zaczęło wygasać wydobywanie rud i bogactw
mineralnych w dolinie Św.Piotra. Zaprzestano wydobywać srebro, miedź i arsen na
obszarze Kozich grzebietów a tym samym malało znaczenie osady. Do tego
zdecydowano się właśnie na przemieszczenie młynu wodnego i budowę kościoła na obszarze Szpaltowych bud, gdzie panowały
dogodniejsze warunki pogodowe i które były bardziej dostępne dla ludności.
Kiedy miejscowi górale dowiedzieli się,
że cesarz Józe II. Wyraził zgodę na budowę nowego kościoła w Wielkiej Upie
(Velká Úpa) a potem również zbudowanie
kościoła w osadzie Mał Upa (Malá Úpa) , zdecydowali , że oni też złożą do
Wiednia wniosek o wyrażenia zgody na budowę swojego kościoła. Na tę
okoliczność, w 1784 roku w młynie zbudowanym przez rodzinę Špindlerów,
zorganizovali zgromadzenie w celu napisania wniosku , który osobiście
przedłożyli w Wiedniu. Ponieważ za pierwszym razem wniosek został odrzucony, w
1787 roku napisali ponownie wniosek , który do Wiednia odwieźli chałupnik Petr Hollmann i młynarz Josef Kraus.Wynikiem
było ponowne odrzucenie tego wniosku. Dopiero po śmierci cesarza Józefa II
Miejscowi górale po raz trzeci złożyli wniosek, który wreszcie został
zaakceptowany przez cesarza Franciszka I.
Dnia 13.7.1793 roku cesarz wydał patent/ pozwolenie na budowę kościoła i
założnie własnej plebanii. A ponieważ
wszystkie trzy wnioski zostały spisane we młynie , który nazywali Szpindlerowym
młynem ( Špinderový mlýn) , chociaż w
tym czasie młyn należał już do rodziny Krausów, a na wniosku nie było
wymienionego adresu zwrotnego, cesarski patent został wydany dla gminy noszącej
nazwę Spindlermühle !!
W taki właśnie sposób powstała nazwa do dziś istniejąca : Špindlerův Mlýn-
Szpindlerowy Młyn. Trwał jeszczo dobrych kilka lat zanim nazwa ta ujęła się na
dobre - głównym czynnikiem było dokładne
wymierzenie poszczególnych gruntów i wprowadzenie danych do ksiąg wieczystych.
Zupełnie inna historia dotyczy
dzisiejszej-czeskiej nazwy tego miasta. Trzeba uprzedzić , że historia jest trochę zawiła i
wyboista. Ponownie za sprawą urzędników , jednak ty mrazem urzędujących w
Pradze. Urzędnicy ci niemieli zielonego pojęcia o tym , że tutejszy młyn został
zbudowany przez rodzinę Szpindlerów, dlatego nie zadali sobie zbyt wiele trudu
i dokładnie przetłumaczyli nazwę miasta z języka niemieckiego - wychodzili z założenia , że Spinel
(niem.) to poczesku wrzeciono , więc
nazwali to miasto Młynem Wrzecionowym czyli po czesku Vřetenský Mlýn. Czasami ktoś nie dosłyszał i
wyszło z tego nawet Břetenský Mlýn. Ku zdziwieniu to niewolnicze
tłumaczenie nazwy miasta ujęło się, nawet w dokumnetach urzędowych i nawet 1918
po utworzeniu państwa Czechosłowacji nazwa stała się oficjalnym mianem miasta.
Dopiero w 1922 roku całą genezą nazwy
miasta zaczął interesować się i dokładnie ją opisał reprezentant Karkonoskiej
Żupy ( żupa- wczesnośredniowieczna jednostka administracyjna, odpowiednik kasztelanii
- źródło wikipedia) Klubu Turystów Czeskich oraz znawca regionu pan Jindřich
Ambrož. To właśnie na jego wniosek
Ministerstvo Spraw Wewnętrznych w Pradze decyzją z dnia 23.6.1923 zmieniło
nazwę miasta na Špindlerův Mlýn i jego
niemiecką wersję Spindlermühle.
W
ten oto sposób długie 300 lat trwał
proces utworzenia dzisiejszej nazwy miasta, i znów za sprawą urzędników.
Autor: Josef Zelený
Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn) ? lub jaką rolę w tym odegrali zwykli urzędnicy… - Spindleruv Mlyn - galeria zdjęć
... dalszy artykuły styczeń 2010
|